Moment, w którym po raz pierwszy trzymasz swoje dziecko w ramionach, to jedna z najbardziej poruszających chwil w życiu. Z jednej strony to euforia i wzruszenie, z drugiej niepewność i setki pytań, które pojawiają się w głowie: Czy wszystko robię dobrze? Jak się nim opiekować? Co jest naprawdę ważne w tych pierwszych dniach życia?
Pierwsze wspólne chwile z noworodkiem to czas nauki zarówno dla rodziców, jak i maluszka. Każdy gest, dotyk czy spojrzenie ma znaczenie. To wtedy rodzi się nie tylko nowy człowiek, ale i nowa mama, nowy tata, nowa rodzina. Choć te dni mogą być pełne emocji, braku snu i niepewności, niosą ze sobą też ogrom czułości i odkrywania własnych rodzicielskich instynktów.
Co jest ważne w pierwszych dniach z noworodkiem?
Opieka nad noworodkiem w pierwszych dniach życia dziecka może być stresująca dla świeżo upieczonych rodziców. Pewne rzeczy można przewidzieć i się na nie przygotować, aby czerpać jak najwięcej radości z tych pierwszych wspólnych dni.
Przywitanie, czyli kontakt “skóra do skóry”
Każda mama inaczej wita się ze swoim dzieckiem tuż po porodzie. Noworodek na brzuchu mamy jest osuszany, więc część zabrudzeń schodzi. Zostaje okryty ciepłym ręcznikiem. Na brzuszku mamy zakładana jest maluszkowi pieluszka.
Niektóre mamy bezpośrednio po porodzie chcą tulić jeszcze nieubranego noworodka i nie chcą wręcz go oddać. Inne proszą, by go najpierw ubrać. Inne chcą dziecko dalej tulić w ramionach, ale po badaniu lekarza neonatologa. Natomiast w Rozporządzeniu Ministerstwa Zdrowia jest informacja, że dziecko powinno przebywać z matką w kontakcie skóra do skóry przez około 2 godziny. Chyba że stan zdrowia malucha i matki na to nie pozwala. Ten czas powinien zakończyć się karmieniem piersią
Karmienie piersią
Karmienie piersią jednym mamom przychodzi z łatwością, inne muszą poświęcić na nie więcej czasu, aby “potrenować” z dzieckiem. Dlaczego tak się dzieje? Niektóre maluszki są bardziej energiczne, aktywne, szukają piersi, szeroko otwierają buzię i mają odruch ssania. Inne są senne, leniwe i trzeba je dobrze rozbudzić, żeby chciały jeść. Inne muszązostać oddzielone od matki ze względów zdrowotnych i przyjmują tylko odciągnięty pokarm, zaś jedzenia z piersi nauczą się w przyszłości.
Dlatego warto przed przyjściem na świat nowego członka rodziny zapoznać się z teorią dotyczącą karmienia piersią (pozycje do karmienia, prawidłowe przystawienie do piersi, zmienność pokarmu kobiecego). Oczywiście jest to tylko teoria. Mimo wszystko warto zgłębić temat. Gdy poprosisz o pomoc położną w szpitalu, bądź gdy trudności będą bardziej zaawansowane i pomocna będzie porada Certyfikowanego Doradcy Laktacyjnego, łatwiej Ci będzie skorzystać z ich porad. Czasami potrzeba jest usłyszeć to, co zostało przeczytane, by lepiej to zrozumieć.
Bywa, że mamy są bardzo spięte i gdy usłyszą, że świetnie sobie radzą – zyskują pewność siebie, a karmienie idzie jak z płatka. Pamiętaj też o częstotliwości karmień. Tzw. karmienie na żądanie to nic innego jak reagowanie na potrzeby dziecka. Gdy zaczyna być głodne, podajemy pierś. Pamiętajmy, że takie karmienie nie może być rzadsze niż co 3 godziny. Reasumując, karmić należy co 3 godziny, licząc od początku karmienia. W nocy możesz zrobić sobie jedną dłuższą przerwę 4 godziną.
Szczepienia
W pierwszej dobie noworodek jest szczepiony przeciwko gruźlicy i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Rodzice są proszeni o zgodę na szczepienie zazwyczaj po narodzinach dziecka.
Przewijanie
Warto przewijać maluszka przed karmieniem. Dlaczego? Ponieważ wtedy mamy szansę obudzić małego śpiocha. Potraktuj przewijanie jako rozbudzenie dziecka do karmienia. Przed przewijaniem przygotuj sobie stanowisko: pieluszkę na zmianę, wilgotne chusteczki (bądź miseczkę z wodą i duże płatki do demakijażu) i maść, która natłuści skórę dziecka. Tłusta maść stanowi warstwę ochronną. Natomiast kremy na odparzenia stosujemy, wtedy kiedy coś zaczyna się dziać ze skórą dziecka.
Pamiętaj, nigdy nie ciągnij za nóżki dziecka! Możesz objąć dziecko jedną ręką od strony pleców i delikatnie unieść. Jeśli masz wątpliwość, jak przewinąć dziecko, poproś o pomoc położną. Nieraz zdarzą się niespodzianki! Dzieci w trakcie zmiany pieluszki potrafią niespodziewanie dla opiekunów oddać mocz czy zrobić kupkę. Jeśli nie są na pieluszce bądź szybko nie uda się zareagować, to dziecko trzeba będzie całe przebrać łącznie z ubrankami. Takie sytuacje się zdarzają.
Pielęgnacja kikuta pępowiny
Po porodzie kikut pępowiny jest zakończony dwoma plastikowymi klamsami. Zostaną one zdjęte, jeszcze w szpitalu jak pępowina zaschnie. Bardzo ważne jest, żeby wykonywać prawidłowo pielęgnację tego miejsca. Przecieramy suchym gazikiem bądź wodą z mydłem na granicy skóry i wystającego kikuta pępowinowego. Następnie wycieramy do sucha. Pamiętaj o pielęgnacji również po kąpieli. Pępek powinien być na tej granicy czysty. Jeśli pojawia się wydzielina, należy wykonać pielęgnacje. Jeśli kikut pępowiny lub jego okolica zaczyna brzydko pachnieć, lub nieładnie wyglądać, trzeba skonsultować się z lekarzem pediatrą. Kikut pępowiny powinien odpaść między 10 a 14 dniem od urodzenia.
Fizjologiczny ubytek masy ciała
W szpitalu maluszek od razu po narodzinach jest ważony. W kolejnej dobie jego masa ciała jest niższa. Mówimy wtedy o tzw. fizjologicznym spadku masy ciała. Maksymalnie waga dziecku może zmniejszyć się o 10% do 3-4 doby. Natomiast później od tej najniższej masy noworodek powinien zacząć przybierać. Na odrobienie swojej urodzeniowej masy ciała ma 2 tygodnie.
Maź płodowa
Po porodzie niektóre dzieci prawie całe są w tzw. mazi płodowej przypominającej gęsty biały krem. Inne mają tę maź w niewielkiej ilości. Warto jej nie ścierać. Niech się wchłonie. Maź płodowa w życiu płodowym chroni skórę dziecka przed uszkodzeniami i pozwala prawidłowo jej się rozwijać.
Żółtaczka fizjologiczna
Pojawia się około 2-3 doby po narodzinach. Zaobserwować można zażółcenie skóry noworodka. Ważne jest regularne karmienie dziecka. Jeśli wartość bilirubiny przekroczy normę. Mówimy wtedy o żółtaczce patologicznej. Trzeba będzie włączyć leczenie w postaci lampy do fototerapii.
Badanie słuchu dziecka
Najczęściej wykonuje się je po ukończeniu pierwszej doby. Badanie wykonywane jest na sali u mamy bądź w gabinecie zabiegowym. Ważne, żeby w trakcie badania panowała cisza. Samo badanie trwa kilka minut. Położna “wkłada” odpowiednio dobraną końcówkę aparatu do prawego, a potem lewego ucha dziecka i czeka na wynik badania.
Na ekranie może pojawić się hasło:
- norma – wszystko jest w porządku,
- kontrola – wynik należy powtórzyć,
- hałas – jest za głośno w pomieszczeniu.
Gdy pojawi się komunikat – kontrola, badanie będzie powtórzone kolejnego dnia, jeśli jeszcze będziecie w szpitalu. Jeśli wynik kontrola powtórzy się, trzeba będzie wykonać badanie słuchu w Poradni Audiologicznej do końca 3 miesiąca.
Badanie przesiewowe
Potocznie nazywane “fenylką”, jest niezwykle ważne. Krew z piętki noworodka pobiera się na specjalną bibułkę z sześcioma kółeczkami. Badanie wykonuje się po ukończonej 2 dobie albo w 3. Później krew badana jest w kierunku niektórych wrodzonych wad noworodka. Jeśli wszystko jest w porządku, rodzice nie dostają żadnej wiadomości, jeśli badanie trzeba powtórzyć bądź rozszerzyć diagnostykę, to otrzymują informację zazwyczaj telefonicznie.
Płacz
Dzieci płaczą z różnych powodów. Na przykład, gdy spało im się dobrze i nagle ktoś je obudzi, rozbiera itd. Płaczą, bo są głodne, bo chcą się przytulić. Powodów płaczu jest mnóstwo. Płacz to na razie ich jedyny sposób na komunikację.
Dlatego, jeśli zapłacze, to postaraj się nie wpaść w panikę. Sprawdź pieluszkę, zmień ją, jeśli trzeba, nakarm maluszka. Być może to wszystko zrobisz i dalej płacze, gdyż najzwyczajniej w świecie chce się przytulić. Tylko że czasami mama zaczyna się stresować i wtedy ciężko maluszka uspokoić. Czasami wystarczy pokołysać się z maluszkiem, postarać się wyciszyć i za chwile przestanie płakać. Dzieci za bardzo nie lubią być w łóżeczkach, czują się zdecydowanie lepiej przy mamie. W końcu przez 9 miesięcy słyszały jej bicie serca. Warto mieć to na uwadze.
Pierwsza kąpiel noworodka
Skóra noworodka jest wyjątkowo delikatna, cienka i jeszcze niedojrzała, dlatego łatwo ulega podrażnieniom i reaguje na działanie kosmetyków czy czynników zewnętrznych. Niewłaściwa pielęgnacja może prowadzić do wystąpienia odparzeń, przesuszenia lub reakcji alergicznych. Jednym z kluczowych elementów codziennej opieki nad dzieckiem jest kąpiel, która nie tylko oczyszcza ciało, ale również działa kojąco i pomaga maluszkowi się zrelaksować. To także doskonały moment na budowanie bliskości i więzi między rodzicem a dzieckiem.
Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) pierwsza kąpiel powinna odbyć się dopiero po upływie co najmniej doby po porodzie. Nie ma potrzeby myć noworodka codziennie – wystarczy robić to co dwa lub trzy dni. Do kąpieli można użyć samej wody, wody z dodatkiem olejku ze słodkich migdałów, kilku kropel mleka matki lub delikatnego kosmetyku o bezpiecznym, naturalnym składzie, dostosowanego do wieku dziecka.
Po ilu dniach po narodzinach można zabrać noworodka do domu?
W zależności od tego, jak przebiegał poród, w jakim stanie jest noworodek oraz gdzie mieszkasz, koniec pobytu w szpitalu może nastąpić po 48 godzinach w przypadku porodu naturalnego lub dopiero po kilku dniach. Jeśli poród odbywa się w domu i wszystko przebiega prawidłowo, od razu możesz odpoczywać we własnym łóżku.
Pierwsze dni noworodka – podsumowanie
Pierwsze dni po porodzie to wyjątkowy czas pełen emocji, bliskości i nowych doświadczeń. Choć mogą towarzyszyć mu zmęczenie i niepewność, pamiętaj, że nikt nie staje się ekspertem w rodzicielstwie od razu. Każdy dzień to kolejna lekcja o Twoim dziecku, o Tobie i o sile, jaką daje miłość rodzicielska.
Zwracaj uwagę na potrzeby maluszka, dbaj o delikatną pielęgnację, nie bój się prosić o pomoc i zaufaj intuicji, ponieważ to najlepszy przewodnik w pierwszych chwilach tuż po urodzeniu dziecka. Z czasem nabierzesz pewności, a momenty pełne niepewności ustąpią miejsca spokoju, radości i coraz silniejszej więzi z Twoim dzieckiem.