Problemy z płodnością dotyczą coraz większej liczby par w Polsce. Wiele z nich jest faktem zdiagnozowania u nich niepłodności bardzo zaskoczona, gdyż dotychczas uważały się za całkowicie zdrowe. 

Problemy z płodnością dotyczą coraz większej liczby par w Polsce. Wiele z nich jest faktem zdiagnozowania u nich niepłodności bardzo zaskoczona, gdyż dotychczas uważały się za całkowicie zdrowe. Znacznie boleśniej odbierają tę diagnozę mężczyźni, gdyż zmniejsza to ich poczucie męskości i atrakcyjności seksualnej...

Tekst:  dr Grzegorz Południewski

Tymczasem, dane statystyczne wykazują, że u około 20% zdiagnozowanych par przyczyną niepłodności są wyłącznie problemy leżące po stronie męskiej i aż u 20-40% par są jednym z czynników utrudniających doczekania się upragnionego potomstwa[i]. Również, jak wynika z danych pochodzących z klinik leczenia niepłodności,  coraz większy odsetek wskazań do procedury in vitro stanowią przyczyny leżące po stronie męskiej. W niektórych z nich ocenia się, że ponad 40% wskazań do wszczęcia procedury zapłodnienia pozaustrojowego stanowią  problemy z odpowiednią ilością i jakością nasienia u mężczyzn. Nadal głównym powodem niepłodności w społeczeństwie są powikłania zapalne - zarówno u kobiet jak i u ich partnerów. Jednak można, przyglądając się wynikom przeprowadzonych badań  i statystyk przyjąć, że czynnik męski staje się aktualnie coraz częściej powodem braku potomstwa.

Co osłabia męską płodność

Trudno jest jednoznacznie określić przyczyny tego zjawiska, ale za  sytuację rosnącego problemu niepłodności u mężczyzn czyni się odpowiedzialnymi: ich  tryb życia i pracy we współczesnych realiach w tym częstsze wśród nich narażenie na czynniki toksyczne nie pozostające bez wpływu na płodność. Należą do nich: palenie papierosów, nadużywanie alkoholu i narkotyków oraz kontakt z rozpuszczalnikami, pestycydami, mikrofalami, a nawet – co bardzo istotne - wysoka temperatura otoczenia. Zalicza się do nich również siedzący tryb życia i pracy, narażenie na stresy[ii],[iii]. Pojawiają się wręcz profesje, którym przypisuje się zwiększanie u mężczyzn ryzyka wystąpienia niepłodności, jak: zawodowi kierowcy, obsługa urządzeń radarowych, osoby mające kontakt z pestycydami.

Czynnikiem o charakterze kulturowo - społecznym kształtującym płodność jest również, co dotyczy głównie krajów europejskich i USA, coraz późniejszy wiek rodziców[iv]. U kobiet od 35. roku życia płodność w wyraźny sposób zmniejsza się zanikając całkowicie w okresie okolomenopauzalnym. U mężczyzn zaś, wraz z wiekiem, pogarsza się jakość nasienia -  zarówno poprzez zmniejszenie objętości, zawartości plemników, jak i zmniejszenie ich ruchliwości. Działanie w kierunku poprawy tych parametrów często pozwala na uniknięcie konieczności zastosowania technik wspomaganego rozrodu. We wszystkich problemach z płodnością dotyczących czynnika męskiego każda poprawa parametrów nasienia zwiększa szansę na wyleczenie

Droga ku ojcostwu 

W praktyce często słyszymy pytanie: w jaki sposób zmniejszyć szkodliwy wpływ czynników szkodzących męskiej płodności, a spotykanych na co dzień? Nie sposób przecież zrezygnować z pracy, czy też z intensywnego życia! Takie „wyciszenie”, odcięcie się od eksploatującej codzienności byłoby na pewno pomocne, lecz nie zawsze jest wykonalne. Sporo możemy zyskać zmieniając już same tylko  przyzwyczajenia co do sposobu ubioru /rezygnacja ze zbyt obcisłej bielizny i spodni, które przegrzewają jądra/, czy też przez małe zmiany w diecie. Odpowiedni dobór witamin i mikroelementów stanowi znaczący punkt w tworzeniu diety sprzyjającej reprodukcji. Tym bardziej, że jest już znane i doceniane znacznie konkretnych witamin i mikroelementów sprzyjających płodności.

Duży problem z doborem właściwej terapii napotykają lekarze, którzy niepłodność pary oceniają jako idiopatyczną, czyli taką, w której nie można znaleźć żadnego konkretnego powodu trudności z uzyskaniem przez parę ciąży. Tym bardziej, że w wykonywanych badaniach wszystkie oceniane parametry okazują się być w normie. Również w tej grupie czynnikiem mogącym znacząco poprawić szanse na powrót pary do płodności jest zmiana trybu życia i diety.

Płodność na talerzu

Wielu lekarzy uważa, że dieta jest jednym z istotniejszych czynników wpływających na płodność. Mimo, że nie opracowano swoistej diety gwarantującej płodność, ale jednak w odniesieniu do wielu czynników wykazano jej bezpośredni lub pośredni wpływ na jakość nasienia

Proces tworzenia gamet męskich rozpoczyna się w okresie dojrzewania i kontynuowany jest przez cały okres życia mężczyzny, aż do późnej starości. Ciągłe wytwarzanie plemników jest modyfikowane przez sytuację hormonalną i związane jest z koniecznością dostarczania odpowiednich substancji budulcowych. Dotychczasowe badania wykazały wpływ niedoboru niektórych mikroelementów i witamin na jakość nasienia. Do klasycznych już przykładów należą: witamina E (tokoferol) i te z grupy B . Równie  niekorzystnie na jakość nasienia wpływa niedobór cynku i selenu. Ważność tych substancji w procesie spermatogenezy udowodniono już dawno. Jednak istotne jest to, że niedobór - zarówno witamin jak i mikroelementów - może znacząco ograniczyć płodność. Co jeszcze istotniejsze, wykazano również, że ich suplementacja daje poprawę!

Bezpośrednio na jakość nasienia i plemników wpływa obecność w spermie wolnych rodników. Podwyższone stężenie aktywnego wolnego tlenu jest silnym czynnikiem uszkadzającym zarówno metabolizm plemnika, jego białka jak i materiał genetyczny w nim zawarty.  Najczęstszym mechanizmem prowokującym stres tlenowy jest stan zapalny w organizmie powiązany z obecnością leukocytów lub niedobór naturalnych przeciwutleniaczy. Obecność małych stężeń wolnego tlenu jest konieczna do prawidłowego funkcjonowania plemników, ich dojrzewania, prawidłowego ruchu, uwalniania enzymów akrosomalnych i zapłodnienia. Zupełnie inaczej wpływa nadmiar tlenu - powoduje uszkodzenia i zaburzenia funkcji plemników ograniczając możliwość zapłodnienia. W końcowej fazie doprowadza to do apoptozy, czyli śmierci komórki.

Od A do L

W ejakulacie obecne są naturalne składniki mające działanie antyoksydacyjne /eliminujące wolne rodniki/. Należą do nich enzymy, związki białkowe i składniki mineralne. Komórka broni się przed wolnymi rodnikami tworząc bariery w błonie komórkowej (witamina E, beta-karoten, koenzym Q10), jak i w cytoplazmie (witaminy C, E, z grupy B, enzymy)[ix]. Dostarczenie  organizmowi odpowiedniej ilości tych witamin daje możliwość ograniczenia złego wpływu wolnych rodników. Witamina C stanowi ok. 65% aktywności antyoksydacyjnej nasienia, a jej działanie chroni materiał genetyczny plemników, wpływa na poprawę ich morfologii i ruchliwości viii,ix.

Zastosowanie przeciwutleniaczy witaminowo-mineralnych: czyli witaminy C, E, selenu, czy cynku jest częstym sposobem uzupełniania innych form terapii niepłodności. Wykazano wpływ tych antyoksydantów na zmniejszenie apoptozy plemników, zmniejszenie wytwarzania wolnych rodników i poprawę integralności materiału genetycznego. Takie działanie witaminy C zaobserwowano w licznych badaniach klinicznych obserwując również poprawę ich ruchomości i liczby.

Podobne działanie antyoksydacyjne wykazuje witamina E, jednak jej sposób działania jest bardziej związany z ochroną błon komórkowych. Jednoczesne stosowanie witamin: C i E pozwala na znaczne ograniczenie uszkodzeń i fragmentacji materiału genetycznego plemników.

Selen gromadzony jest w męskich gonadach – bierze on udział w istotnych dla produkcji nasienia procesach. Stanowi składnik enzymów biorących udział w wytwarzaniu androgenów, białek antyoksydacyjnych, wpływa na ilość wytwarzanych plemników, chroni je przed procesami degradacji, zwiększa ich aktywność ruchową. Jednoczesne stosowanie selenu i witaminy E zwiększa korzystny efekt - zarówno dotyczący wytwarzania prawidłowych plemników, jak i ich jakości.

Cynk jest drugim tak ważnym jak selen mikroelementem bezpośrednio wpływającym na płodność. Jest on niezbędny przy aktywacji genów biorących udział w regulacji syntezy testosteronu, wpływa na ilość nasienia i ruchliwość plemników ograniczając ją w czasie tuż przed ejakulacją. Hamuje zbyt wczesną reakcję akrosomalną i działa jako antyutleniacz. Zastosowanie cynku w terapii prowadzi do poprawy jakości nasienia po dłuższej suplementacji tym pierwiastkiem. Jeszcze lepszy efekt osiągany jest przy jednoczesnym stosowaniu cynku z witaminami E i C. Powoduje to znacznie skuteczniejsze działanie antyoksydacyjne i lepszy efekt kliniczny.

Udowodniono, że inne witaminy powodują również kliniczne efekty poprawy jakości nasienia - szczególnie przy stosowaniu ich z innymi mikroelementami.

Wykazano takie współdziałanie w odniesieniu do witamin A i B6, które działają jako przeciwutleniacz i współdziałają przy syntezie hormonów.

Białkiem działającym również jako silny antyutleniacz w nasieniu jest L-karnityna. Jej wysokie stężenie w najądrzach jest czynnikiem wpływającym na dojrzewanie plemników i dostarczanie im niezbędnej energii. Przy wysokich stężeniach L-karnityny poprawie ulega zarówno ruchliwość, jak i żywotność plemników. Biologiczne aktywna jest tylko forma L-karnityny, a jej odmiana D utrudnia tylko prawidłowe jej działanie. W badaniach wykazano bezpośredni związek stężenia L-karnityny z żywotnością, liczbą i ruchliwością plemników. Niskie stężenia tego białka obserwowano u mężczyzn ze słabszymi wynikami badań nasienia. Klinicznie wykazano skuteczność suplementacji L-karnityny i poprawę parametrów nasienia w grupie stosujących preparaty ją zawierające.

Suplementacja mikroelementów, witamin i niektórych białek w leczeniu niepłodności jest powszechnie akceptowanym postępowaniem. Jej efekty pojawiają się po dłuższym czasie stosowania i wspomagają inne metody leczenia. Współczesny tryb życia, stresy, znaczna chemizacja środowiska, ale i wiele innych, nieznanych jeszcze do końca, czynników wpływających na płodność powodują, że takie postępowanie można zalecać nawet zupełnie zdrowym osobom starającym się o potomstwo.

cotojestepigenetyka.jpg

Chcę być mamą

Jedną z najważniejszych decyzji w życiu pary, która całkowicie zmienia ich dotychczasowy sposób bycia ze sobą, jest decyzja o posiadaniu dziecka. Warto pamiętać, że odpowiedzialność za nowe życie rodzice ponoszą nie od chwili narodzin dziecka, ale już od momentu, kiedy postanawiają zostać rodzicami. Od tej chwili znaczenie mają niemal wszystkie wybory – natura ma w tym przypadku wiele do powiedzenia. Warto więc dowiedzieć się co może mieć wpływ na zajście w ciażę, w jaki sposób przygotować do niej swój organizm. Odpowiedzi na pytania: czego unikać? jak się odzywiać? na co zwracać szczególną uwagę? – to wskazówki, które pomogą każdej kobiecie w spokojnym i łagodnym przygotowaniu do ciąży.

Kategorie

ostatnie posty

Tagi