Dla jednych to kulminacja dziewięciu miesięcy oczekiwania, intensywne, wzruszające i często nieprzewidywalne chwile porodu naturalnego. Dla innych spokojnie zaplanowany moment spotkania z dzieckiem na sali operacyjnej. Choć obie drogi prowadzą do tego samego celu, czyli narodzin nowego życia różnią się niemal wszystkim: przebiegiem, emocjami, a nawet wpływem na organizm matki i dziecka.
Cesarskie cięcie i poród naturalny to dwa odrębne światy, w których medycyna, biologia i psychologia spotykają się w jednym, niezwykle delikatnym punkcie – narodzinach człowieka. Jedno wymaga interwencji chirurgicznej, drugie siły natury i ciała kobiety. Ale które z nich jest „lepsze”? A może takie pytanie w ogóle nie ma sensu, ponieważ każda historia porodu to indywidualna opowieść o odwadze, miłości i wyborze?
Kiedy wykonywane jest cięcie cesarskie?
Poród przez cesarskie cięcie jest wykonywane z tzw. wskazań medycznych planowych bądź w sytuacjach nagłych ratujących życie dziecka, bądź matki. Należy pamiętać, że jest to operacja brzuszna, która może nieść za sobą powikłania. Na operację musi wyrazić zgodę pacjentka.
Jeśli są wskazania planowe, to najczęściej z wyprzedzaniem ustalany jest termin cięcia cesarskiego. Chociaż coraz częściej zwraca się uwagę, żeby z wykonaniem operacji zaczekać do akcji skurczowej macicy. Zapobiega, to urodzeniu się dziecka przedwcześnie, kiedy nie jest jeszcze gotowe by być na świecie. Są sytuacje, w których nie ma innej możliwości narodzin dziecka niż przez cięcie cesarskie.
Jakie to są planowe wskazania medyczne do cesarki?
Jeśli jeszcze w trakcie ciąży ustalono, że poród nie może przebiec drogami natury, mamy do czynienia z planowanym cięciem cesarskim. W takiej sytuacji nie występuje bezpośrednie zagrożenie dla życia ani matki, ani dziecka. Jakie to wskazania?
- ze strony matki – np. kardiologiczne, psychiczne, łożysko przodujące;
- ze strony dziecka – np. ułożenie poprzeczne bądź pośladkowe, gdy dziecko jest za duże w stosunku do miednicy (niewspółmierność porodowa).
Jakie są nagłe wskazania do cięcia cesarskiego?
Wskazania nagłe obejmują bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia matki i dziecka podczas porodu. W takich przypadkach cięcie cesarskie wykonuje się natychmiast, bez czekania na wyniki badań. Jakie to sytuacje?
- ze strony matki – np. brak postępu porodu, czyli pomimo występujących skurczy szyjka macicy nie skraca się i nie rozwiera, stan przedrzucawkowy;
- ze strony dziecka – np. zaburzenia rytmu serca płodu.
Jednym ze wskazań do wykonania cięcia cesarskiego jest tzw. tokofobia, czyli paniczny lęk przed porodem, który odczuwa kobieta.
Jak wygląda cesarka?
Przed zabiegiem lekarz przygotowuje pacjentkę do operacji. Po podaniu znieczulenia, a niekiedy jeszcze przed nim zakładany jest cewnik, aby opróżnić pęcherz moczowy i zapewnić bezpieczeństwo podczas cięcia. Najczęściej stosuje się znieczulenie podpajęczynówkowe (w kręgosłup), które działa od pasa w dół. Dzięki temu kobieta pozostaje przytomna i świadoma przebiegu porodu, ale nie odczuwa bólu.
Po podaniu znieczulenia pacjentka zostaje ułożona na stole operacyjnym, a w rejonie klatki piersiowej ustawiona zostaje zasłona oddzielająca kobietę od pola operacyjnego. Następnie personel medyczny sprawdza ciśnienie, tętno oraz pracę serca i można rozpocząć zabieg. W trakcie cięcia odczuwane są delikatne uciski lub wrażenie rozciągania, jednak ból nie powinien wystąpić.
Najczęściej wykonuje się nacięcie poprzeczne, tuż nad linią owłosienia łonowego. Choć wymaga ono dużej precyzji ze strony chirurga, pozwala ograniczyć utratę krwi, sprzyja lepszemu gojeniu się rany na macicy i daje bardziej estetyczny efekt. Cięcie pionowe, przebiegające od pępka do spojenia łonowego, stosowane jest niezwykle rzadko głównie wtedy, gdy budowa anatomiczna pacjentki uniemożliwia wykonanie nacięcia poprzecznego lub w przypadku znacznej otyłości. Niestety, pozostawia ono bardziej widoczną bliznę.
Cały zabieg trwa zwykle około 30–40 minut, przy czym dziecko pojawia się na świecie już po kilku pierwszych minutach operacji. Po zszyciu rany pacjentka zostaje przewieziona na salę pooperacyjną pod wzmożony nadzór, a następnie po odzyskaniu sprawności przeniesiona na oddział położniczy, gdzie pozostaje do momentu wypisu ze szpitala.
Jak wygląda poród naturalny?
Poród naturalny trwa zazwyczaj dłużej niż cięcie cesarskie (choć to też kwestia indywidualna). Każda rodząca kobieta ma inny próg bólowy i inaczej sobie z nim radzi. W trakcie porodu można skorzystać z różnych metod łagodzenia bólu porodowego np. imersji wodnej, bądź skorzystać ze znieczulenia zewnątrzoponowego (należy jednak pamiętać, że nie jest one wszędzie dostępne). W trakcie narodzin dziecka rodzącej może towarzyszyć bliska osoba. Jeśli partner nie chce uczestniczyć w porodzie, warto pozwolić mu na podjęcie tej decyzji i wybrać inną osobę. Spotkałam się z sytuacjami, że kobiety rodziły z mamami, siostrami, przyjaciółkami itd.
Jak sposób przyjścia na świat wpływa na dziecko?
Naturalnym ukończeniem ciąży jest poród drogami i siłami natury. Żeby akt narodzin rozpoczął się w organizmie uwalnia się określona mieszanka hormonów takich jak: oksytocyna, prolaktyna, endorfiny i adrenalina (jej pojawienie się w porodzie hamuje skurcze macicy). W miarę wzrostu wydzielania oksytocyny, skurcze pojawiają się coraz częściej i z coraz większą siłą. Dziecko otrzymuje sygnał, że nadszedł czas narodzin. Noworodek, który przeciska się przez kanał rodny jest odpowiednio stymulowany do przyjścia na świat. Płuca dziecka w życiu płodowym są wypełnione wodami płodowymi (ich produkcja zmniejsza się im bliżej do narodzin), w trakcie porodu są one wyciskane z płuc. Gdy dziecko rodzi się jest połączone z mamą za pomocą pępowiny i gdy ona tętni otrzymuje natlenowaną krew. To daje czas na podjęcie pierwszego oddechu, a zadanie ułatwia spora różnica temperatur, jakiej doświadcza noworodek w trakcie porodu.
W trakcie przebytej przez kanał rodny drogi jego układ pokarmowego zasiedlają się: pałeczkami z rodzaju Lactobacillus i Bifidobacterium oraz drobnoustrojami z rodzaju Bacteroides, Clostridium i Eubacterium. Natomiast u dzieci urodzonych za pomocą cięcia cesarskiego obserwuje się mniej beztlenowców z rodzaju Bifidobacterium oraz z gatunku Bacteroides fragilis. Obserwuje się też opóźnioną kolonizację w jelitach przez drobnoustroje w stosunku do dzieci, które urodziły się drogami natury.
Na dalszy rozwój mikrobioty bakteryjnej w układzie pokarmowym dziecka ma wpływ to, jakie zostały wykonane procedury medyczne oraz w jaki sposób karmione jest dziecko. Pożądanym i najkorzystniejszym dla dziecka pokarmem jest mleko kobiece.
Jakie są główne różnice między cesarskim cięciem a porodem siłami natury?
Do głównych różnic między porodem naturalnym a cesarskim cięciem należą:
- Ból – cięcie cesarskie jest operacją, a dolegliwości bólowe pojawiają się po niej. Boli miejsce, w którym jest rana pooperacyjna. Trzeba uważać, żeby nie wstać zbyt gwałtownie. Gdy dziecko rodzi się naturalnie, to kobieta odczuwa ból w trakcie narodzin dziecka.
- Rana – przy cięciu cesarskim rana jest zazwyczaj poprzeczna nad spojeniem łonowym. Natomiast przy porodzie naturalnym rana będzie, jeśli zostało nacięte krocze.
- Laktacja – u kobiet, które rodziły naturalnie rozpoczyna się dużo szybciej. Związane jest, to z naturalnie rozpoczętą czynnością skurczową. Szybszym przystawieniem dziecka do piersi. U kobiet po porodzie naturalnym zazwyczaj nawał pojawia się ok. 3-4 doby po narodzinach dziecka. Natomiast w przypadku cięcia cesarskiego planowanego zazwyczaj laktacja rozpoczyna się wolniej. Ważne jest jak najszybsze przystawienie dziecka do piersi. U kobiet po cięciu cesarskim nawał może pojawić się później nawet koło 6 dób od narodzin dziecka.
Poród siłami natury czy cesarskie cięcie – co lepsze?
Warto podkreślić, że każda para matka i dziecko jest indywidualna. Są kobiety, które doświadczyły cudownych narodzin siłami natury. Bywa, że poród innych został przerwany cięciem cesarskim, choć bardzo chciały urodzić naturalnie. Kobiety, których poprzedni poród przebiegał z trudnościami i pozostawił złe wspomnienia odczuwają racjonalny lęk przed kolejną traumą. W parze matka plus dziecko każde jest indywidualnością. Razem stanowią duet niepowtarzalny. Nie ma zatem dla wszystkich jednej recepty na tzw. poród idealny. Każda para matka i dziecko ma swoją indywidualną historię narodzin.