Radość i podekscytowanie – to uczucia, które ogarniają małżonków, gdy dowiadują się o kolejnej ciąży. Niemniej jednak to, co sprawia radość rodzicom, może budzić niepokój u ich pierwszego dziecka. Przygotowanie starszego dziecka na powiększenie rodziny jest niezwykle ważne. To, w jaki sposób zareaguje na brata lub siostrę, w dużej mierze zależy od tego, jak wy, rodzicie, go do tego przygotujecie.
Kiedy powiedzieć dziecku o rodzeństwie?
Wstrzymaj się z przekazaniem dziecku informacji o pojawieniu się rodzeństwa do końca pierwszego trymestru. Przypilnuj, by dziecko dowiedziało się o ciąży od Ciebie, a nie od innych osób z waszego otoczenia. Ponieważ mniejszym dzieciom trudno jest wytłumaczyć czas, w jakim na świat przyjdzie rodzeństwo powiąż ten fakt z czymś, co nastąpi w okolicach planowanego porodu, np. świętami, zimą lub ciepłymi dniami. Bez zbędnych i wyssanych z palca opowieści o kapuście i bocianach wyjaśnij dziecku, że w Twoim brzuchu rośnie mały dzidziuś i jak będzie już wystarczająco duży, żeby z niego wyjść, to dziecko będzie miało rodzeństwo i będzie starszym bratem lub siostrą. Aby ułatwić wyjaśnianie szczegółów dotyczących porodu, poszukaj w księgarniach książeczek dostosowanych do wieku dziecka i czytajcie je razem.
Jak przygotować dziecko na rodzeństwo?
Bądź szczera ze starszym dzieckiem
Otwarcie mów dziecku o tym, co się z Tobą dzieje, jakie zmiany w Tobie zachodzą. Przecież zauważa Twoje zmęczenie, Twój rosnący brzuch. Zabierz dziecko ze sobą na wizytę u lekarza, pokaż zdjęcie i film z badania USG. Jeśli zaczniesz odczuwać ruchy płodu przyłóż rączkę dziecka do Twojego brzucha. Wtedy poczuje, że dzidziuś faktycznie istnieje i będzie miało szansę oswoić się z maleństwem w brzuchu mamy. Niech dziecko czuje się ważnym uczestnikiem wydarzeń związanych z jego rodzeństwem, które niebawem przyjdzie na świat.
Zaspokój potrzebę bliskości
Przytulaj dziecko tak często, jak tylko jest to możliwe. Jeśli z powodów zdrowotnych, np. bólu krzyża, nie możesz go brać na ręce, wyjaśnij mu, że to ze względu na ból pleców, a nie rosnące w brzuchu dziecko. Nie wiń za to nienarodzonego dziecka, ponieważ od początku stworzysz u starszaka poczucie rywalizacji. Staraj się wynagrodzić innymi pieszczotami brak możliwości brania dziecka na ręce. Tulcie się więc do siebie na siedząco, leżcie razem podczas oglądania bajki czy czytania. Takie chwile wpływają na poczucie bezpieczeństwa dziecka.
Przygotuj starsze dziecko na mniej czasu spędzonego razem
Zacznij przyzwyczajać starsze dziecko do faktu, że będziecie spędzać ze sobą trochę mniej czasu. Rozejrzyj się w okolicy, być może w pobliskim domu kultury są zajęcia, w których chętnie uczestniczyłoby starsze dziecko? To dobry moment, by dziecko miało zajęcie poza domem, jeszcze zanim pojawi się nowy członek rodziny. W przeciwnym razie poczuje się „wypchnięte” z domu.
Zaangażuj dziecko w przygotowania
Zaangażujcie starsze dziecko w przygotowania do narodzin. Niech pomoże wybrać łóżeczko, ubranka, wystrój pokoju. Wyjaśnijcie, że jak dziecko się urodzi, będzie potrzebowało waszej uwagi i opieki, bo samo nic nie potrafi zrobić, nawet bawić się. Wyjaśnijcie, że opieka nad noworodkiem to zadanie dorosłych, jednak postarajcie się ustalić, w jaki sposób dziecko będzie wam mogło pomóc już po narodzinach dziecka. Wybierzcie razem imię dla braciszka lub siostrzyczki. Uświadomcie także malcowi, jakie korzyści płyną z posiadania rodzeństwa.
I nade wszystko rozmawiajcie z dzieckiem i zapewniajcie, że kochacie malca, i że zawsze znajdziecie czas, aby się z nim pobawić, poprzytulać, utulić do snu. I pamiętajcie, żeby kupić prezent dla dziecka od noworodka już po narodzinach. To drobny gest, który będzie początkiem ich wspólnej drogi.
Jak sobie poradzić z zazdrością dziecka o młodsze rodzeństwo?
Kiedy oczekujesz dziecka, cała rodzina jest pełna emocji, a Twoje starsze dziecko jest bardzo ciekawe i nie może się doczekać, by poznać „mieszkańca” w Twoim brzuszku. Pewnie już razem rozmawiacie do brzucha, głaskacie go, obserwujecie ruchy maluszka, szykujecie ubranka i łóżeczko, a także planujecie, jak to będzie, gdy rodzeństwo pojawi się w domu. To wyjątkowe chwile pełne ciepła i radości!
Jednak co stanie się potem? Rzeczywiście, może to wyglądać różnie. Emocje mogą być intensywne od radości po frustrację i płacz. Pociecha może poczuć się zagubiona w obliczu tak wielkiej zmiany i zacząć tęsknić za czasami, gdy było jedynakiem, kiedy miało pełną uwagę rodziców, bawiło się tylko z nimi, przytulało się i w każdej chwili było ratowane z trudnych sytuacji.
Zazdrość o brata czy siostrę to naturalna reakcja na zmianę, która ma miejsce w życiu. W tym czasie mogą pojawić się pytania pełne niepewności, takie jak: „Czy mama i tata będą kochać mnie teraz mniej?”, „Czy mój pokój już nie będzie tylko mój?”, „Czy rodzice przestaną się ze mną bawić?”, „Kto teraz będzie ze mną spał?”.
Zdecydowanie lepiej dać dziecku przestrzeń na przeżywanie tych emocji, niż bagatelizować je stwierdzeniem „wszystko będzie dobrze”. Pamiętasz, jak dużym szokiem było dla Ciebie pojawienie się pierwszego dziecka? Ile energii i czasu musiałaś poświęcić, aby dostosować się do nowej rzeczywistości? Twoje starsze dziecko przechodzi przez podobny proces, musi poradzić sobie z ogromną zmianą, która sprawia, że wszystko, co do tej pory znało, zaczyna wyglądać zupełnie inaczej. To niełatwe, zwłaszcza gdy dziecko jest jeszcze maluchem.
Jednym ze sposobów na wzmocnienie więzi z dzieckiem w tym trudnym czasie jest spędzanie z nim czasu sam na sam. Dajcie mu uwagę tylko dla niego, na przykład organizując cotygodniowe wyjścia do kina, na lody czy basen. Można zacząć to robić jeszcze przed narodzinami, ale najważniejsze jest, aby po przyjściu na świat niemowlęcia kontynuować te chwile i dawać starszemu dziecku całkowitą uwagę, niezależnie od nowej sytuacji.
Pojawienie się rodzeństwa – podsumowanie
Przygotowanie do pojawienia się rodzeństwa to ważny i delikatny proces, który wymaga cierpliwości i troski. Kluczem jest szczera rozmowa, angażowanie dziecka w przygotowania oraz zapewnienie mu poczucia bliskości i bezpieczeństwa w tym okresie intensywnych zmian. Choć zazdrość i niepewność są naturalnymi reakcjami, odpowiednia reakcja ze strony rodziców, czyli poświęcenie czasu na indywidualne chwile oraz uwaga, jaką obdarzymy starsze dziecko, pomoże mu przejść przez ten etap z większą pewnością siebie i miłością do nowego rodzeństwa. Warto pamiętać, że małe gesty, jak wspólne wyjścia czy prezent od maluszka, stanowią doskonały sposób na budowanie silnych więzi między dziećmi od pierwszych dni ich wspólnej drogi.