Nie zabierzesz ze sobą do porodu walizki pełnej lekarstw. Nie przewidzisz, jak długo będą trwać skurcze. Ale jedno zawsze masz przy sobie – oddech. To właśnie on może stać się Twoim największym sprzymierzeńcem w czasie porodu: pomoże Ci złagodzić ból, odzyskać spokój i poczuć kontrolę w intensywnych momentach.
Oddech to nie tylko fizjologiczna potrzeba to narzędzie, które wpływa na przebieg porodu, dotlenia Twoje dziecko i wspiera naturalny rytm ciała. Co więcej, umiejętne oddychanie może zmienić sposób, w jaki przeżywasz poród: zmniejszyć napięcie, zminimalizować lęk i poprawić efektywność parcia podczas akcji porodowej.
Rola oddychania podczas porodu
Stały, powolny, zrelaksowany, rytmiczny oddech w trakcie porodu pomaga uspokoić ciało i umysł. Może dać poczucie kontroli lub poczucie odpuszczenia. Oddychanie może pomóc Tobie i Twojemu dziecku. Rolą oddechu podczas porodu jest między innymi:
- łagodzenie bólu porodowego,
- rozluźnienie ciała,
- uspokojenie układu nerwowego w sytuacji stresowej, jaką może być poród,
- natlenienie dziecka.
Najlepszą formą oddechu w porodzie jest oddech intuicyjny. Oddech może ulegać zmianie w danej fazie porodu lub w zależności od długości skurczu.
Jak prawidłowo oddychać w czasie porodu?
W trakcie porodu zalecane jest stosowanie tzw. oddychania przeponowego. Co to właściwie oznacza? Powietrze należy nabierać głęboko, angażując do tego przeponę – mięsień oddzielający klatkę piersiową od jamy brzusznej. Oddychanie torem brzusznym pozwala wypełnić płuca powietrzem w ich całym zakresie, co przekłada się na lepsze dotlenienie organizmu na poziomie komórkowym.
Na co dzień wiele kobiet oddycha głównie torem piersiowym – można to rozpoznać po unoszącej się przy wdechu klatce piersiowej. Z kolei oddech przeponowy, zwany też brzusznym, objawia się wyraźnym ruchem brzucha do przodu. Taki sposób oddychania częściej obserwuje się u mężczyzn, którzy naturalnie częściej oddychają właśnie w ten sposób.
Oddychanie przeponowe – jak wpływa na poród?
Podczas porodu odpowiedni poziom tlenu we krwi wpływa korzystnie na kondycję fizyczną kobiety i pozwala ograniczyć uczucie wyczerpania. Oddychanie przeponą pomaga rozluźnić mięśnie w przerwach między skurczami, wspierając tym samym regenerację organizmu. Właściwy oddech przynosi również korzyści dziecku, które korzysta z tlenu dostarczanego przez krew mamy – w końcu narodziny to także dla niego ogromny wysiłek.
Powszechnie uważa się, że kontrolowany, świadomy oddech może zmniejszyć intensywność bólu odczuwanego w trakcie skurczów oraz przyspieszyć przebieg porodu. Dobrze dotlenione mięśnie są bardziej podatne na rozluźnienie, co sprzyja postępującemu rozwieraniu szyjki macicy i może skrócić cały proces narodzin.
Oddech a fazy porodu
W I fazie porodu, kiedy występują skurcze rozwierające, rodząca powinna spróbować skupić się na tym, by oddech był na naturalnym wdechu i spokojnym dłuższym wydechu, który daje poczucie rozluźnienia (aby Twoje ciało mogło w skurczu rozluźniać się jak „materac”, z którego uchodzi powietrze). Dzięki temu zapewnisz sobie zmniejszenie odczuć bólowych, dożywisz ciało i natlenisz dziecko. Im silniej czujesz skurcz, tym bardziej możesz spróbować zwalniać i uspokajać oddech lub wokalizować dźwięki takie jak „aaaa” „oooo” „uuuu”. Staraj się mruczeć i buczeć – pamiętaj, że dźwięk nie musi być Twoją techniką oddychania, ale to ważne – jeśli pojawi się w Tobie potrzeba dźwięczenia w skurczach, POZWÓL SOBIE NA TO, nie wstydź się personelu czy partnera. W przerwach międzyskurczowych oddychaj normalnie.
W II fazie porodu oddech będzie wpływał na efektywność parcia. Parcie może być prowadzone:
- spontanicznie – kiedy kobieta prze, wydychając lub stękając w swój rytm odczuć skurczy macicy,
- w sposób kierowany na bezdechu (taki styl parcia nie powinien być rutynowym działaniem w porodzie, a stosowany tylko w uzasadnionych sytuacjach)
Pod koniec II fazy porodu, czyli w fazie wyłaniania główki dziecka przy ochronie krocza, podczas oddychania ogromnie pomaga położna, która prowadzi rodzącą z oddechem. Na tym etapie oddech powinien być miarowy, skoncentrowany na wydychaniu, parskaniu, dyszeniu, ziajaniu czy słynnym dmuchaniu świeczek, ale w spokojny sposób, by nie doprowadzić się do hiperwentylacji.’
Świadomy oddech, taki jak w I okresie porodu, przydaje się także w III i IV etapie, gdy pojawiają się skurcze łożyskowe i połogowe.
Oddychanie a stres
Ponieważ poród może wiązać się z pewnego rodzaju stresem, pamiętaj, że odpowiedni oddech może regulować u przyszłej mamy poziom stresu i jego wpływu na organizm, co w porodzie jest ważne. Pod wpływem zagrożenia aktywizowany zostaje układ współczulny (część „pobudzająca” autonomicznego układu nerwowego):
- nadnercza zwiększają wydzielanie adrenaliny,
- wzrasta ciśnienie krwi,
- przyśpiesza się akcja serca,
- wzrasta stężenie glukozy we krwi,
- hamowane są procesy trawienia.
Stres wpływa na układ nerwowy, szczególnie na podwzgórze i przysadkę mózgową, oraz mobilizuje organizm do reakcji „walcz lub uciekaj”, co osłabia wydzielanie oksytocyny niezbędne do porodu. To dlatego właśnie tak bardzo istotne jest to, by kobieta rodząca zwróciła uwagę, aby oddech w porodzie ją wyciszał – stąd sugerowana koncentracja na dłuższych wydechach niż głębokich, hiperwentylujących, pobudzających wdechach.
W porodzie oddychasz dla Was dwojga
Pamiętaj, że w kontekście przygotowania do porodu, bardzo ważne jest odpowiednie zadbanie o siebie w ciąży poprzez wdrożenie regularnej aktywności fizycznej (na naszym profilu @Jesteś Moim Pępkiem Świata znajdziesz filmy instruktażowe z ćwiczeń przygotowujących do porodu), odpowiednie żywienie i suplementacja.
A przed porodem warto przygotować się do laktacji, poznać zasady stymulacji piersi, nawodnienia i zadbać o zaopatrzenie się w produkty wspierające laktację, jak Femaltiker plus.
Koordynacja oddechu to naturalna czynność, ale jak widzisz – warto, z korzyścią dla siebie i maluszka pod sercem, świadomie ją wykorzystać w tak wyjątkowym dla kobiety wydarzeniu, jak poród. Mamy nadzieję, że uporządkowaliśmy nieco twoją wiedzę w tym zakresie. Pamiętaj o wskazówkach, ale zaufaj też intuicji – ona często podpowie, co jest dla ciebie najlepsze w danej chwili.
Więcej informacji o przygotowaniu do porodu znajdziesz także na naszym profilu facebookowym. A jeśli jeszcze jakieś pytania dotyczące ciąży, porodu czy połogu chodzą Ci po głowie, koniecznie napisz do nas za pośrednictwem profilu facebookowego.
Izabela Dembińska – jest położną z wieloletnim stażem; absolwentką Wydziału Nauk o Zdrowiu na Warszawskim Uniwersytecie Medycznym na kierunku Położnictwo, psychologiem oraz jedynym w Polsce certyfikowanym edukatorem Spinning Babies® Certified Parent Educator Training, autorką książek 'Rodzić można łatwiej’, 'Pierwsze chwile z noworodkiem’ i „Lekko w ciąży”, a także mamą.