Wielokierunkowe tego składnika działanie na funkcjonowanie organizmu a jednocześnie potwierdzenie dużych niedoborów w populacji polskich kobiet ciężarnychwskazują, że dodatkowa suplementacja zwłaszcza na początku ciąży jest wskazana. Najnowsze rekomendacje dotyczące suplementacji witaminy D3 zalecają monitorowanie stężenia aktywnego metabolitu witaminy D 25(OH)D i utrzymania jego wartości w granicach 30–50 ng/mL (75–125 nmol/L). Zalecana dawka najlepiej od momentu potwierdzenia ciąży to 1500-2000 j.m. Badania wskazują na to, że niedobory witaminy D mogą niekorzystnie wpływać na płodność.

Receptory witaminy D (VDR) są obecne na mięśniówce macicy a także na jajnikach. Witamina D zatem może modulować ich aktywność, co ma wpływ na sukces rozrodczy a także utrzymanie ciąży w początkowym jej okresie4. Kobiety przechodzące zabieg in vitro, które miały wyższe stężenia 25(OH) we krwi miały wyższy wskaźnik sukcesu zapłodnienia. Właściwe stężenie 25(OH)D jest także powiązane z utrzymaniem ciąży w I trymestrze. Duże badanie z udziałem ciężarnych kobiet w Danii wykazało, że stężenia <50 nmol/L skutkowały 2 krotnym zwiększeniem ryzyka poronienia w I trymestrze ciąży (n=1683, <22 t.c.)5. Niedobry witaminy D u matki skutkują niedoborem tego składnika u dziecka. Badania wskazują, że 100% polskich noworodków ma niedobór 25(OH)D [<20ng/mL] a u 46,3% występuje ciężki niedobór witaminy D [<11ng/mL]6.


Głównym źródłem witaminy D jest synteza skórna, stanowi ona około 80-100% dobowego zapotrzebowania na tą witaminę. Ulega ona znacznemu ograniczeniu wskutek stosowania filtrów przeciwsłonecznych (redukcja syntezy do 90%) oraz w miesiącach zimowych. Od października do marca w Polsce nasłonecznienie jest minimalne i szczególnie w tych miesiącach warto pomyśleć o dodatkowym przyjmowaniu witaminy D w diecie lub w formie suplementów3. Witamina D ze względu na swój plejotropowy charakter oprócz wspierania gospodarki mineralnej ma także korzystny wpływ na układ odpornościowy kobiety w ciąży. Receptory dla witaminy D (VDR) znajdują się na większości komórek ciała, w tym na aktywnych limfocytach T i B odpowiedzialnych za swoistą odpowiedź organizmu na czynniki chorobotwórcze. Witamina D odpowiada za aktywizację białek o działaniu antybakteryjnym, które są pierwszą linią obrony organizmu7. Ze względu na uwarunkowania klimatyczne aż 68-95% polskich kobiet w ciąży w lecie i 100% ciężarnych w okresie zimowym ma niedobory tej witaminy1. Niedobór tej witaminy skutkuje także urodzeniem dziecka z niewystarczającą ilością tej witaminy, badania z udziałem polskich matek i ich dzieci wykazały, że 100% polskich noworodków ma niedobór witaminy D a ponad 46% ciężki niedobór charakteryzowany wartościami aktywnego metabolitu 25(OH)D poniżej 11 ng/ml.8 Niskie stężenia witaminy D zwiększają ryzyko bakteryjnej waginozy, która jest wiązana z poronieniami oraz przedwczesnymi porodami.9


Literatura:

  1. Candito M et al. American Journal of Medical Genetics Part A ; 2008:146A:1128–1133
  2. Czech-Kowalska J et al. Gin Pol Med Project. 2011;1: 48-61.
  3. Płudowski P. et al. Endokrynol. Pol. 2013; 64 (4).
  4. Grundmann M. et al. Reprod Biol and Endocrinol. 2011;9:146.
  5. Andersen LB et al. Am J Clin Nutr. 2015. pii: ajcn103655
  6. Czech-Kowalska J et al. Archives of Perinatal Medicine, 2008; 14:18-22
  7. Wagner CL et al. Nutrients 2012; 4: 208-230
  8. Czech-Kowalska J et al. Archives of Perinatal Medicine, 2008; 14:18-22.
  9. Skowrońska-Jóźwiak E et al. Neuro Endocrinol Lett. 2014;35(5):367-72.