Ciąża to czas, w którym ciało kobiety wykonuje podwójną pracę, każdego dnia dostarcza energii i tlenu nie tylko sobie, ale i rozwijającemu się dziecku. Nic więc dziwnego, że nawet niewielkie niedobory składników odżywczych mogą dać o sobie znać szybciej niż zwykle. Jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych u przyszłych mam jest anemia, czyli niedokrwistość spowodowana m.in. niedoborem żelaza, kwasu foliowego lub witaminy B12.
Z pozoru może wydawać się błahym schorzeniem, gdyż objawia się „zwykłym” zmęczeniem czy sennością. W rzeczywistości jednak nieleczona anemia może mieć poważne konsekwencje zarówno dla samopoczucia kobiety, jak i rozwoju dziecka. Dobra wiadomość? Można jej skutecznie zapobiec.
Czym jest anemia?
Niedokrwistość, nazywana również anemią, to stan chorobowy, w którym dochodzi do zmniejszenia stężenia hemoglobiny i całkowitej masy krwinek czerwonych. Co, jednak gdy anemia wystąpi podczas ciąży? Przyczyn niedokrwistości u ciężarnych jest wiele, jednak w znacznym stopniu (70–87%) anemia związana jest z niedoborem żelaza. Żelazo to pierwiastek, który odgrywa niezwykle ważną rolę w organizmie człowieka. Wchodzi w skład hemoglobiny, która odpowiada za transport i dostarczenie tlenu do komórek. Prawidłowy poziom żelaza w ciąży zapobiega niedotlenieniu zarówno matki, jak i dziecka. Zapotrzebowanie na ten pierwiastek znacznie wzrasta u ciężarnych, nawet do 6 mg na dobę w trzecim trymestrze. Niedokrwistość może być również wywołana niedoborem kwasu foliowego oraz witaminy B12.
W czasie ciąży w ciele kobiety dochodzi do wielu zmian, również w układzie krążenia. Szczególnie wzrasta objętość osocza (o 40–60%) przy jednoczesnym spadku hemoglobiny. Zmiany te najczęściej zauważalne są między 17. a 36. tygodniem ciąży. Według Światowej Organizacji Zdrowia o niedokrwistości u kobiet ciężarnych można mówić, jeśli ilość hemoglobiny przyjmie wartości poniżej 11 g/dl w badaniach laboratoryjnych w I i III trymestrze lub 10,5 g/dl w II trymestrze.
Jakie są czynniki ryzyka wystąpienia anemii w ciąży?
U niektórych przyszłych mam pojawiają się dodatkowe okoliczności, które mogą sprzyjać rozwojowi anemii. Wśród najczęstszych czynników ryzyka są:
- niewystarczającą ilość żelaza w diecie w stosunku do zwiększonego zapotrzebowania organizmu,
- obfite miesiączki przed ciążą, które mogą prowadzić do obniżenia zapasów żelaza jeszcze przed poczęciem,
- choroby utrudniające wchłanianie składników odżywczych, takie jak celiakia czy nieswoiste zapalne choroby jelit,
- młody wiek matki, szczególnie poniżej 20 lat,
- krótki odstęp między ciążami, czyli zajście w kolejną ciążę w ciągu roku od poprzedniego porodu,
- ciążę mnogą, zwiększającą zapotrzebowanie na żelazo,
- predyspozycje genetyczne, które mogą wpływać na metabolizm i gospodarkę żelazem w organizmie.
Jakie są objawy anemii w ciąży?
Do najbardziej charakterystycznych objawów niedokrwistości w ciąży należą:
- osłabienie,
- bóle głowy,
- zaburzenia koncentracji,
- bladość skóry,
- łamliwość paznokci,
- wypadanie włosów,
- senność,
- krwawienia z nosa,
- zaburzenia rytmu serca.
Diagnostyka niedokrwistości w ciąży
Najprostszym badaniem, które pozwoli wykryć anemię jest morfologia krwi. Gdy tylko zauważysz któryś z wymienionych symptomów, skonsultuj się z lekarzem. Nieleczona anemia może skutkować powikłaniami u matki oraz u rozwijającego się dziecka.
Czym grozi nieleczona anemia?
Nieleczona anemia nie jest obojętna dla rozwijającego się dziecka. Istnieje wiele patologii, które mogą być spowodowane wystąpieniem niedokrwistości w trakcie ciąży. Nieleczona anemia może skutkować przedwczesnym porodem, zmniejszoną masą urodzeniową, a także zaburzeniami w rozwoju intelektualnym dziecka. Szczególnie groźnym powikłaniem jest niedotlenienie płodu. U kobiety z niekontrolowaną anemią mogą pojawić się zaburzenia ze strony układu krążenia, zaburzenia hormonalne, obniżenie odporności. Zwiększa się również ryzyko krwotoku połogowego. Pamiętaj, aby nie lekceważyć żadnych symptomów anemii w ciąży – profilaktyka jest najlepszą ochroną przed skutkami ubocznymi anemii.
Kiedy należy zgłosić się do szpitala?
Niedokrwistość spowodowana niedoborem żelaza, która nie jest efektem znacznej utraty krwi, wymaga stałej opieki lekarskiej oraz regularnego wykonywania badań kontrolnych. Zazwyczaj jednak nie stanowi zagrożenia na tyle poważnego, by konieczna była hospitalizacja. Jedynie w wyjątkowych sytuacjach gdy poziom hemoglobiny osiąga bardzo niskie wartości (zazwyczaj poniżej 7 mg/dl) lekarz może zdecydować o skierowaniu ciężarnej do szpitala w celu przeprowadzenia leczenia preparatami krwi.
Co jeść w przypadku wystąpienia anemii w ciąży?
Ciąża jest szczególnym stanem, który wymaga wzmożonej dbałości o własne zdrowie. Odpowiednia dieta pełni niezwykle ważną funkcję dla prawidłowego rozwoju dziecka i zdrowia mamy. Zbilansowaną dietę warto wprowadzić już w trakcie starań o dziecko, by dostarczyć organizmowi niezbędnych witamin, minerałów i uzupełnić ewentualne niedobory.
W codziennych posiłkach kobiety powinno znajdować się 25–27 mg żelaza, które zostanie wchłonięte jedynie w 10–15%. Żelazo przyjmowanie z pożywienia można podzielić na dwa typy: hemowe, które jest lepiej przyswajalne, oraz żelazo niehemowe, trudniejsze do przyswojenia. Żelazo hemowe zawarte jest m.in. w czerwonym mięsie, zaś niehemowe w takich produktach, jak natka pietruszki, orzechy laskowe, migdały i gorzka czekolada. W przypadku występującej niedokrwistości należy unikać produktów, które zmniejszają wchłanianie żelaza, czyli produktów mlecznych, sojowych, szpinaku, kawy i herbaty.
Co suplementować przy anemii w czasie ciąży?
Jedną z podstawowych substancji, które powinny przyjmować kobiety w ciąży oraz w trakcie planowania ciąży jest żelazo. Może być stosowane nie tylko w celu uzupełnienia rozpoznanych jego niedoborów, ale również mieć wpływ na poprawę samopoczucia i zniwelowanie uczucia ciągłego zmęczenia. Gdy wykryty zostanie niedobór żelaza, zaleca się przyjmowanie ok. 60–120 mg żelaza dziennie, jednak dokładną dawkę należy zawsze skonsultować ze swoim lekarzem prowadzącym.
Jednym z suplementów diety dla kobiet ciężarnych jest Prenatal® Duo. Zawiera nie tylko żelazo, ale również laktoferynę, cholinę, DHA i kompleks niezbędnych składników wyselekcjonowanych pod względem korzystnego wpływu na matkę i dziecko. Jest on szczególnie polecany kobietom w II i III trymestrze ciąży oraz podczas karmienia piersią. Jak działa zawarta w Prenatal Duo laktoferyna?
Laktoferyna wiąże przyjmowane żelaza i ułatwia jego wchłanianie oraz wpływa na funkcje układu odpornościowego. Cholina wraz z zawartym kwasem foliowym, witaminą B12 oraz B6 wspomagają utrzymanie prawidłowego metabolizmu homocysteiny, która ma korzystny wpływ na przebieg ciąży i zdrowie dziecka. Jod wraz z selenem pomagają w prawidłowym funkcjonowaniu tarczycy, zaś witamina D pomaga w zachowaniu zdrowych kości i zębów.
Anemia u kobiet ciężarnych – podsumowanie
Anemia w ciąży to częsty, ale możliwy do opanowania problem, pod warunkiem że przyszła mama reaguje na czas i dba o profilaktykę. Kluczem jest świadome podejście do diety, regularne badania krwi oraz suplementacja dopasowana do indywidualnych potrzeb. Warto pamiętać, że zdrowie dziecka zaczyna się od zdrowia mamy, a prawidłowy poziom żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego to fundament bezpiecznej, dobrze przebiegającej ciąży.
Pamiętaj, anemia to nie wyrok, a sygnał, że Twoje ciało potrzebuje więcej uwagi. Z odpowiednią dietą, opieką specjalisty i wsparciem odpowiednich składników odżywczych możesz skutecznie jej zapobiec i cieszyć się pełnią sił przez całą ciążę.